Wyrok w zawieszeniu (czyli kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania) to jedna z najczęściej stosowanych instytucji prawa karnego, pozwalająca skazanemu uniknąć odbywania kary pozbawienia wolności przy jednoczesnym poddaniu go kontroli w okresie próby. Dla wielu osób kluczową kwestią staje się jednak moment, w którym dane o skazaniu zostaną usunięte z rejestru karnego, a status prawny wróci do poziomu osoby niekaranej. Zatarcie skazania po wyroku orzekającym karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania ma istotne znaczenie zarówno dla życia zawodowego, jak i prywatnego – wpływa na możliwość podjęcia pracy, uzyskania zezwoleń czy uniknięcie negatywnych konsekwencji w przyszłych postępowaniach. Poniższy artykuł wyjaśnia, kiedy dokładnie dochodzi do zatarcia skazania na karę z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jakie warunki muszą zostać spełnione oraz z jakimi skutkami wiąże się to dla skazanego.

Na czym polega wyrok w zawieszeniu?

Wyrok w zawieszeniu, określany jako warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, polega na odstąpieniu od wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności pod warunkiem, że skazany w wyznaczonym okresie próby będzie przestrzegał porządku prawnego oraz będzie wykonywał nałożone na niego obowiązki. Jest to rozwiązanie umożliwiające uniknięcie odbywania kary w zakładzie karnym i jednoczesne poddanie skazanego nadzorowi sądu.

Warto pamiętać, że zgodnie z kodeksem karnym zawieszenie wykonania kary może dotyczyć jedynie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa (art. 69 § 1 k.k.). Zgodnie zaś z art. 69 § 2 k.k. zawieszając wykonanie kary, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa.

Zawieszenie wykonania kary a okres próby

Sąd, wydając wyrok w zawieszeniu, ustala okres próby, który wynosi od 1 roku do 3 lat, zaś w wypadku zawieszenia wykonania kary wobec sprawcy młodocianego oraz sprawcy, który popełnił przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, okres próby wynosi od 2 do 5 lat. W tym czasie skazany jest zobowiązany do przestrzegania określonych zasad, a sąd może dodatkowo nałożyć szczególne obowiązki, m.in.:

  • naprawienie szkody,
  • podjęcie leczenia,
  • wykonywanie pracy zarobkowej,
  • powstrzymanie się od nadużywania alkoholu,
  • regularne kontakty z kuratorem.

Prawidłowe wykonywanie obowiązków oraz brak popełnienia przestępstwa w okresie próby mają kluczowe znaczenie dla dalszej sytuacji prawnej skazanego, w tym dla możliwości zatarcia skazania.

Kiedy następuje zatarcie wyroku zawieszenia kary?

Zatarcie skazania po wyroku w zawieszeniu następuje z mocy prawa, co oznacza, że skazany nie musi składać żadnego wniosku. Mechanizm ten został uregulowany w art. 76 kodeksu karnego.

Zatarcie skazania z warunkowym zawieszeniem wykonania kary następuje po upływie roku od zakończenia okresu próby, o ile kara nie została zarządzona do wykonania. Termin ten jest stały i nie podlega skróceniu.

Przykład:

Jeżeli kara wyniosła 1 rok pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a okres próby 2 lata, to zatarcie skazania nastąpi po 3 latach od uprawomocnienia się wyroku.
Od tego momentu skazany odzyskuje status osoby niekaranej, a informacja o skazaniu zostaje usunięta z Krajowego Rejestru Karnego.

Kiedy zatarcie wyroku nie nastąpi?

Automatyczne zatarcie skazania nie nastąpi, jeżeli skazany w okresie próby narusza warunki nałożone przez sąd lub dopuszcza się zachowań świadczących o braku pozytywnej prognozy. W takich sytuacjach sąd może zarządzić wykonanie kary pozbawienia wolności, co wyłącza możliwość zatarcia skazania na zasadach dotyczących wyroku w zawieszeniu.

Najczęstsze powody braku zatarcia to:

  • rażące naruszenie porządku prawnego – np. poważne wykroczenia lub zachowania świadczące o lekceważeniu prawa,

  • niewykonywanie obowiązków nałożonych przez sąd – takich jak terapia, prace społeczne, naprawienie szkody czy kontakt z kuratorem,

  • popełnienie przestępstwa umyślnego w okresie próby – co prawie zawsze skutkuje zarządzeniem wykonania kary,

  • konflikt z kuratorem lub utrudnianie dozoru – np. unikanie kontaktu, nieinformowanie o zmianie miejsca zamieszkania.

W każdym z powyższych przypadków konsekwencją może być zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności, co nie tylko uniemożliwia zatarcie skazania w przewidzianym terminie, ale również powoduje, że dalsze terminy liczone będą według zasad dotyczących kar bezwzględnych. To znacząco wydłuża okres, po którym skazany odzyska status osoby niekaranej.

Czy można przyspieszyć zatarcie skazania?

W przypadku wyroku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności nie ma możliwości wcześniejszego zatarcia skazania na wniosek. Termin 1 roku po zakończeniu okresu próby jest ustawowy i nie podlega skróceniu (art. 76 § 1 k.k.)

Skutki zatarcia skazania

Z chwilą zatarcia skazania osoba uznawana jest za niekaraną. Dane o skazaniu zostają usunięte z Krajowego Rejestru Karnego, a były skazany odzyskuje pełne prawa wynikające z niekaralności.
Zatarcie skazania umożliwia:

  • uzyskanie zaświadczenia o niekaralności,
  • wykonywanie zawodów wymagających niekaralności,
  • uzyskanie licencji i uprawnień,
  • poprawę sytuacji zawodowej,
  • pełną reintegrację społeczną.

FAQ – najczęstsze pytania dotyczące zatarcie wyroku w zawieszeniu wykonania kary

Czy zatarcie wyroku w zawieszeniu następuje automatycznie?
Tak. W przypadku wyroku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary zatarcie następuje z mocy prawa po upływie roku od zakończenia okresu próby.
Czy mogę złożyć wniosek o wcześniejsze zatarcie?
Nie. Ustawodawca nie przewidział takiej możliwości przy wyroku w zawieszeniu.
Czy sąd może przedłużyć okres próby?
Okres próby nie może być przedłużony po uprawomocnieniu się wyroku. Może być jednak orzeczony w maksymalnym wymiarze już na etapie orzekania – do 5 lat.
Czy po zatarciu skazania będę uznawany za niekaranego?
Tak. W świetle prawa osoba, której skazanie uległo zatarciu, jest traktowana jako niekarana, a jej dane są usunięte z rejestru karnego.
Co jeśli po zakończeniu próby popełnię nowe przestępstwo?
Nowy czyn nie wpływa na już dokonane zatarcie. Istotne są wyłącznie zachowania w okresie próby i roku po jej zakończeniu.
Czy drobne wykroczenia wpływają na zatarcie skazania?
Drobne wykroczenia zazwyczaj nie powodują zarządzenia wykonania kary. Jednak ich uporczywość lub rażący charakter może zostać uznany za naruszenie porządku prawnego i wpłynąć na ocenę sądu.
Czy mogę wyjechać za granicę w okresie próby?
Co do zasady – tak. Jednak przy nałożeniu dozoru kuratora należy poinformować go o dłuższych wyjazdach. Brak współpracy może zostać potraktowany jako naruszenie obowiązków.
Jak wygląda współpraca z kancelarią adwokacką Klaudii Grum z Wrocławia?

Współpraca rozpoczyna się od konsultacji, podczas której analizowany jest stan faktyczny i prawny sprawy. Następnie ustalane są działania procesowe, strategia obrony oraz sposób komunikacji. Kancelaria gwarantuje pełną poufność, zaangażowanie i transparentność na każdym etapie 

Profesjonalne wsparcie prawne zatarcia wyroku w zawieszeniu – skorzystaj z pomocy adwokata z Wrocławia

Jeżeli chcesz upewnić się, kiedy nastąpi zatarcie wyroku w zawieszeniu, masz wątpliwości dotyczące swojej sytuacji prawnej lub obawiasz się zarządzenia wykonania kary, skorzystaj z profesjonalnej pomocy.

Kancelaria Adwokat Klaudii Grum z Wrocławia zapewnia kompleksowe wsparcie w sprawach karnych, analizuje sytuację procesową i reprezentuje Klientów przed sądem. Skontaktuj się, aby uzyskać indywidualną, rzetelną i opartą na aktualnych przepisach ocenę swojej sprawy.