Zatrzymanie przez policję – jak zapewnić sobie pomoc prawną w pierwszych godzinach?

Czym jest zatrzymanie przez policję?

Zatrzymanie przez policję to środek przymusu procesowego, polegający na krótkotrwałym pozbawieniu wolności osoby podejrzewanej o popełnienie przestępstwa. Może zostać zastosowane, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia czynu zabronionego, a niezwłoczne zatrzymanie jest konieczne by:

• zabezpieczyć podejrzanego przed ucieczką lub ukrywaniem się,
• uniemożliwić zacieranie śladów przestępstwa,
• zapobiec wpływaniu na świadków, współpodejrzanych lub pokrzywdzonych,
• zapewnić obecność podejrzanego w dalszych czynnościach procesowych (np. przesłuchanie, konfrontacja).

Zgodnie z art. 244 § 1 k.p.k., zatrzymanie może trwać maksymalnie 48 godzin. W tym czasie zatrzymany powinien zostać przekazany do dyspozycji sądu, jeżeli organ ścigania zamierza wystąpić z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.
Zatrzymania dokonują organy uprawnione – najczęściej Policja, ale także ABW, CBA czy Straż Graniczna – zgodnie z procedurą określoną w przepisach i z poszanowaniem godności osoby zatrzymanej.

Prawo zatrzymania a nadużycia

Prawo zatrzymania to zbiór przepisów regulujących zasady i granice stosowania zatrzymania przez organy ścigania, określone przede wszystkim w Kodeksie postępowania karnego. Zatrzymanie przez policję może być legalne wyłącznie wtedy, gdy odbywa się zgodnie z tymi przepisami i z poszanowaniem praw osoby zatrzymanej. Niestety, w praktyce zdarzają się przypadki nadużyć zatrzymania. Naruszeniem praw zatrzymanego może być m.in.:

• zatrzymanie bez dostatecznych podstaw,
• przekroczenie dopuszczalnego czasu 48 godzin,
• odmowa kontaktu z adwokatem,
• brak pouczenia o prawach,
• stosowanie przymusu fizycznego lub psychicznego.

W takich sytuacjach istnieje możliwość:

• złożenia zażalenia na zatrzymanie,
• dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia od Skarbu Państwa,
• zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez funkcjonariuszy publicznych.

Każde naruszenie przepisów dotyczących zatrzymania powinno zostać udokumentowane i zgłoszone adwokatowi. Profesjonalna pomoc prawna pozwala ocenić, czy doszło do nadużycia uprawnień oraz jakie kroki prawne można podjąć w celu dochodzenia swoich praw.

Przeczytaj także: do kiedy trwa obowiązek alimentacyjny? 

Prawa osoby zatrzymanej

Zatrzymany ma szereg praw gwarantowanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, Kodeks postępowania karnego, a także międzynarodowe akty prawne, takie jak Europejska Konwencja Praw Człowieka. Celem tych gwarancji jest zapewnienie poszanowania podstawowych wolności jednostki nawet w sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa. Prawa te mają charakter bezwzględny i obowiązują od momentu faktycznego zatrzymania, niezależnie od okoliczności i zarzutów.

Organy ścigania mają obowiązek poinformowania osoby zatrzymanej o jej uprawnieniach w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości, najlepiej na piśmie. Brak pouczenia lub jego nieprawidłowe wykonanie może mieć poważne konsekwencje prawne, w tym skutkować unieważnieniem czynności procesowych. Jakie są najważniejsze prawa osoby zatrzymanej?

1. Prawo do informacji o przyczynach zatrzymania – osoba zatrzymana musi zostać jasno poinformowana, dlaczego została pozbawiona wolności,
2. Prawo do kontaktu z adwokatem i do korzystania z jego pomocy – zatrzymany ma prawo do niezwłocznego kontaktu z obrońcą oraz do jego obecności przy przesłuchaniach,
3. Prawo do zawiadomienia osoby najbliższej lub pracodawcy – funkcjonariusze mają obowiązek, na żądanie zatrzymanego, powiadomić wskazaną osobę,
4. Prawo do złożenia zażalenia na zatrzymanie – każda osoba ma prawo zaskarżyć decyzję o zatrzymaniu do sądu,
5. Prawo do milczenia – zatrzymany nie ma obowiązku składania wyjaśnień ani odpowiadania na pytania,
6. Prawo do tłumacza – jeżeli zatrzymany nie zna języka polskiego, ma prawo do pomocy tłumacza na każdym etapie czynności,
7. Prawo do opieki medycznej – osoba zatrzymana powinna mieć zapewniony dostęp do pomocy lekarskiej, jeżeli jej stan zdrowia tego wymaga.

Wszystkie te prawa powinny być respektowane bezwarunkowo i stanowią fundament demokratycznego państwa prawa. W przypadku naruszenia któregokolwiek z nich należy niezwłocznie poinformować adwokata, który może podjąć odpowiednie kroki prawne w celu ochrony zatrzymanego.

Zatrzymanie na 48 godzin – co warto wiedzieć?

Zatrzymanie nie może przekroczyć 48 godzin od momentu faktycznego pozbawienia wolności. W tym czasie prokurator powinien zdecydować, czy istnieją podstawy do zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Jeśli tak – sąd ma kolejne 24 godziny na rozpatrzenie wniosku.

Adwokat reprezentujący osobę zatrzymaną może w tym czasie:

• ocenić legalność zatrzymania,
• złożyć zażalenie,
• zapewnić kontakt z rodziną,
• uczestniczyć w przesłuchaniu,
• reagować na naruszenia praw zatrzymanego.

Pomoc prawna po zatrzymaniu – jak działa adwokat?

Zgodnie z art. 245 k.p.k., zatrzymany ma prawo do niezwłocznego kontaktu z obrońcą. Adwokat Klaudia Grum, specjalizująca się m.in. w sprawach karnych, oferuje pomoc prawną w nagłych przypadkach zatrzymania.

Po uzyskaniu informacji o zatrzymaniu, adwokat:

• skontaktuje się z jednostką policji,
• podejmie interwencję w interesie zatrzymanego,
• może dotrzeć do miejsca zatrzymania,
• zadba o przestrzeganie praw zatrzymanego.

Znaczenie obecności adwokata podczas przesłuchania

Obecność adwokata podczas przesłuchania daje zatrzymanemu realną ochronę jego praw. Pomaga uniknąć nieprzemyślanych wypowiedzi, błędów procesowych oraz narażenia się na dodatkowe zarzuty. Adwokat może także przeciwdziałać naciskom funkcjonariuszy oraz zadbać o to, by zatrzymany nie był przesłuchiwany bez odpoczynku, jedzenia lub pomocy lekarskiej.

Rola rodziny osoby zatrzymanej

Zatrzymanie bliskiej osoby to sytuacja wywołująca duży stres i poczucie bezsilności. Tymczasem szybka i dobrze zorganizowana reakcja rodziny może realnie wpłynąć na przebieg sprawy oraz warunki, w jakich przebywa zatrzymany. Rodzina często jako pierwsza dowiaduje się o zatrzymaniu i może odegrać kluczową rolę w zapewnieniu pomocy prawnej oraz zabezpieczeniu interesów zatrzymanego.

Po uzyskaniu informacji o zatrzymaniu powinna:

• jak najszybciej skontaktować się z kancelarią adwokacką,
• przekazać adwokatowi dane osoby zatrzymanej,
• współpracować w zakresie dostarczenia niezbędnych dokumentów lub informacji.

Rodzina może być skutecznym wsparciem emocjonalnym i organizacyjnym dla zatrzymanego. Działając szybko, rozsądnie i we współpracy z adwokatem, może przyczynić się do skrócenia okresu zatrzymania oraz zapewnienia przestrzegania praw bliskiej osoby.

To może Cię zainteresować: jak złożyć pozew o rozwód z orzeczeniem o winie?

Jak złożyć zażalenie na zatrzymanie?

Zatrzymany lub jego obrońca ma prawo złożyć zażalenie na zatrzymanie do sądu rejonowego właściwego dla miejsca, w którym doszło do zatrzymania. Jest to ważny mechanizm kontrolny, który pozwala na ocenę legalności i zasadności działań organów ścigania.

Zażalenie należy złożyć na piśmie w terminie 7 dni od dnia zatrzymania lub od momentu doręczenia dokumentu potwierdzającego zatrzymanie. Może to zrobić zarówno sam zatrzymany, jak i jego pełnomocnik lub adwokat działający w jego imieniu.
W treści zażalenia należy wskazać konkretne zarzuty, które świadczą o tym, że zatrzymanie było:

• niezasadne – brak wystarczających podstaw do podejrzenia popełnienia przestępstwa,
• nielegalne – dokonane z naruszeniem przepisów prawa, np. bez wymaganej decyzji lub przekroczeniem uprawnień,
• nieprawidłowe – przeprowadzone w sposób naruszający godność lub prawa zatrzymanego (np. brak pouczenia, brak kontaktu z adwokatem, użycie nieproporcjonalnej siły).

Do zażalenia warto dołączyć dowody potwierdzające okoliczności naruszeń (np. zeznania świadków, dokumentację medyczną, notatki służbowe policji).

Sąd, rozpatrując zażalenie, może uznać zatrzymanie za bezzasadne, nielegalne lub dokonane z naruszeniem procedur. W takim przypadku zatrzymanemu przysługuje:

• prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia od Skarbu Państwa za bezprawne pozbawienie wolności,
• możliwość wykorzystania orzeczenia sądu w dalszym postępowaniu jako argumentu na korzyść zatrzymanego.

W celu zwiększenia skuteczności zażalenia warto skorzystać z pomocy adwokata, który przygotuje wniosek zgodnie z obowiązującymi wymogami formalnymi i zadba o profesjonalne poprowadzenie sprawy przed sądem.

Podsumowanie

Zatrzymanie przez policję nie odbiera jednostce prawa do obrony. Wręcz przeciwnie – to moment, w którym należy jak najszybciej skorzystać z pomocy adwokata. Szybka i profesjonalna reakcja prawnika pozwala na skuteczną ochronę praw zatrzymanego, ocenę legalności zatrzymania oraz podjęcie działań, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania.

Jeśli Ty lub Twój bliski został zatrzymany – nie zwlekaj. Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Klaudii Grum z Wrocławia – oferujemy pomoc prawną w sprawach karnych również na terenie całej Polski.

FAQ – najczęstsze pytania dotyczące zatrzymania osoby przez policję